hümmət
07-12-2009, 08:50 PM
Yoxsul və işçi
Roland bart
farscadan çevirən: hümmət şahbazi
Çarli çaplinin sonuncu film texniki ondan ibart olmuşdur ki keçmiş rusya rəsmilərindən aldığı ödülün yarısını bir işçi xeyriyə cəmitinə bağışladı. Doğrusu , bu iş yoxsul və işçilər arasında bir növ təbii musavatçılığın yaranması anlamındadır. Çünkı çarli işçiləri (fəhlələri) həmişə yoxsul bilirdi: onun filmlilərinin insani gücüdə elə bondan asılı idi. Əlbətdə ki onların siyasi qaranlıqları da elə bondan törəmişdir. Bu məsələ onun «yeni çağ» filmlində daha bədi şəkildə görünür. Burada , çarli işçilik məzəmününü heç də unutmur. Amma heç vax ona siyasi baxımdan da yanaşmır. O, işçiləri hələ də, qandallı, kor və öz sadə tələbatlarının və ağalara qul olmalarını göstərir. onun fikrincə işçilər hələ də ac insanlardılar.
Çarlinin filmlərində, aclığın görünüşü həmişə epikcəsinədır: sandeviçlərin hədədindən artıq böyüklüyü, südlə dolu qanovlar, zənginlərin dişlədiyi meyvələr və onların tikəsini saymazyana yerə atmaq, və onun göstərdiyi insanlar , aclığa qapılır, siyasi şüürdan uzaqdılar. Onun fikrincə kütləvi nümayişlər bir növ müsibətdir: çünkı aclıqdan kor olmuş insanı qorxudur. Belə bir adamlar işçilərin müqeyini duya bilməz , təkcə yoxsul və işçilərin təzyiqlər sonucunda birləşmələri onları qurtara bilər. Tarixi baxımdan çarli təxminən 19-cü əsrin işçilərini nəzərdə tutur: çünkı onlar, maşinizmə qarşı durur, kütləvi nümayişlərdən yorulub və təkcə bir tikə çörəyə düşünür. onlar hələ siyasi nədənləri tanımaq və kütləvi nümayişin gərəklyini duymamışlar.
Ancaq çarli ona görə sonsuz səhnə qabiliyətinə malikdir ki şüursız və inqlabçı düşüncələrdən uzaq olan işçiləri əks edir. Hələ topluma meyilli olan heç bir əsəri işçi yaşayışının pisliklərini bu qədər şiddətli və əli açıq əks etdirən görməmişik. Ola bilsin ki təkcə brtolt breşt bu zərürəti duymuşdur ki susyalisti bədii əsər həmişə insanın, inqlabdan öncə durumunu nəzərə almalıdır: belə bir insan yalnız olaraq həm də kordur; və təkcə təzyiqlər sonucunda inqlabçı anlamına yetişmək həddindədir. Halbuki çarli, breşt kimi korluq və şüursızlığı elə tamaşaçılara göstərir ki tamaşaçı həm koru və həm də korluğun bədii nümayişini görür. Kor bir kimsəni görmək, ən yaxşı və etkili baxış açısıdır ki kor onu görməyir: örnək üçün: çarli dustaqda , dustağbanın sevgi və sayğısını görməklə, özünü amerikanın zənginlərindən sanır, biz onu yaxşı görürük «linkoln» kimi qıçını qıçının üstünə aşıraraq, gündəlikləri varaqlayır: ancaq onun bu təqdirə layiq hərəkəti, onun itibarını azaldaraq, saxtakarlığı və başqalarının yamsılaması heç də alınmayır; yeni və başqa durumda qulluğa və köləliyə uğrayır. Beləliklə hətta ən kiçik belə bağlılıq da, yararsız olaraq yoxsulluq arasında bağlantı hər an qırılır. Elə buna görə də çarlinin karakterləri hər şeyə qələbə edir: çünkı o bütün bağlılıqdan azaddır; və belə adamın, insanı varlığı təkcə onun yalnızlığıdır. Onun anarxizmi -siyasi baxımdan şübhəlıdır- sənət baxımından bəlkə də inqlabın ən etkili cəhətidir
http://dusharge.azeriblog.com/2009/05/24/yoxsul-ve-ishchi-roland-bart
Roland bart
farscadan çevirən: hümmət şahbazi
Çarli çaplinin sonuncu film texniki ondan ibart olmuşdur ki keçmiş rusya rəsmilərindən aldığı ödülün yarısını bir işçi xeyriyə cəmitinə bağışladı. Doğrusu , bu iş yoxsul və işçilər arasında bir növ təbii musavatçılığın yaranması anlamındadır. Çünkı çarli işçiləri (fəhlələri) həmişə yoxsul bilirdi: onun filmlilərinin insani gücüdə elə bondan asılı idi. Əlbətdə ki onların siyasi qaranlıqları da elə bondan törəmişdir. Bu məsələ onun «yeni çağ» filmlində daha bədi şəkildə görünür. Burada , çarli işçilik məzəmününü heç də unutmur. Amma heç vax ona siyasi baxımdan da yanaşmır. O, işçiləri hələ də, qandallı, kor və öz sadə tələbatlarının və ağalara qul olmalarını göstərir. onun fikrincə işçilər hələ də ac insanlardılar.
Çarlinin filmlərində, aclığın görünüşü həmişə epikcəsinədır: sandeviçlərin hədədindən artıq böyüklüyü, südlə dolu qanovlar, zənginlərin dişlədiyi meyvələr və onların tikəsini saymazyana yerə atmaq, və onun göstərdiyi insanlar , aclığa qapılır, siyasi şüürdan uzaqdılar. Onun fikrincə kütləvi nümayişlər bir növ müsibətdir: çünkı aclıqdan kor olmuş insanı qorxudur. Belə bir adamlar işçilərin müqeyini duya bilməz , təkcə yoxsul və işçilərin təzyiqlər sonucunda birləşmələri onları qurtara bilər. Tarixi baxımdan çarli təxminən 19-cü əsrin işçilərini nəzərdə tutur: çünkı onlar, maşinizmə qarşı durur, kütləvi nümayişlərdən yorulub və təkcə bir tikə çörəyə düşünür. onlar hələ siyasi nədənləri tanımaq və kütləvi nümayişin gərəklyini duymamışlar.
Ancaq çarli ona görə sonsuz səhnə qabiliyətinə malikdir ki şüursız və inqlabçı düşüncələrdən uzaq olan işçiləri əks edir. Hələ topluma meyilli olan heç bir əsəri işçi yaşayışının pisliklərini bu qədər şiddətli və əli açıq əks etdirən görməmişik. Ola bilsin ki təkcə brtolt breşt bu zərürəti duymuşdur ki susyalisti bədii əsər həmişə insanın, inqlabdan öncə durumunu nəzərə almalıdır: belə bir insan yalnız olaraq həm də kordur; və təkcə təzyiqlər sonucunda inqlabçı anlamına yetişmək həddindədir. Halbuki çarli, breşt kimi korluq və şüursızlığı elə tamaşaçılara göstərir ki tamaşaçı həm koru və həm də korluğun bədii nümayişini görür. Kor bir kimsəni görmək, ən yaxşı və etkili baxış açısıdır ki kor onu görməyir: örnək üçün: çarli dustaqda , dustağbanın sevgi və sayğısını görməklə, özünü amerikanın zənginlərindən sanır, biz onu yaxşı görürük «linkoln» kimi qıçını qıçının üstünə aşıraraq, gündəlikləri varaqlayır: ancaq onun bu təqdirə layiq hərəkəti, onun itibarını azaldaraq, saxtakarlığı və başqalarının yamsılaması heç də alınmayır; yeni və başqa durumda qulluğa və köləliyə uğrayır. Beləliklə hətta ən kiçik belə bağlılıq da, yararsız olaraq yoxsulluq arasında bağlantı hər an qırılır. Elə buna görə də çarlinin karakterləri hər şeyə qələbə edir: çünkı o bütün bağlılıqdan azaddır; və belə adamın, insanı varlığı təkcə onun yalnızlığıdır. Onun anarxizmi -siyasi baxımdan şübhəlıdır- sənət baxımından bəlkə də inqlabın ən etkili cəhətidir
http://dusharge.azeriblog.com/2009/05/24/yoxsul-ve-ishchi-roland-bart